هیچ گیاهی بدون نور زنده نمیماند. آنچه «گیاه نور کم» مینامیم گیاهی است که با نور اندک سر میکند، اما آهسته رشد میکند و ظاهرش سادهتر میشود. برای گوشهی کمنور خانه، زامیفولیا، سانسوریا، پتوس، اسپاتیفیلوم، آگلونمای سبز و نخل شامادورا گزینههای مطمئنترند.
پیش از انتخاب گیاه، نور همان گوشه را بسنجید. گیاههای بخشندهی دیگر و اشتباههای رایج نگهداریشان در راهنمای گیاهان آپارتمانی کمتوقع آمده است؛ این نوشته فقط دربارهی نور است.
- نور: «کم» یعنی بدون آفتاب مستقیم، اما آنقدر روشن که بشود بیچراغ کتاب خواند.
- آبدادن: در نور کم خاک دیرتر خشک میشود، پس فاصلهی آبدادنها بیشتر میشود.
- دما: دمای معمول خانه کافی است؛ فقط از جریان هوای سرد و شیشهی یخزدهی پنجره دورشان نگه دارید.
- خاک و گلدان: خاک سبک و گلدان سوراخدار؛ چون خاک دیر خشک میشود، زهکشی اهمیت بیشتری دارد.
- سمی بودن: از این شش گیاه فقط شامادورا برای گربه و سگ سمی نیست؛ پنج گیاه دیگر باید از دسترس کودک و حیوان خانگی دور بمانند.
نور کم در خانهی من دقیقاً یعنی چه؟
اتاقی که برای ما روشن به نظر میرسد، برای گیاه ممکن است تاریک باشد، چون چشم خودش را با نور تنظیم میکند. سه سنجش ساده کمک میکند:
- آزمون کتاب: ظهر، بدون روشن کردن چراغ، همانجا کتاب بخوانید. اگر بیزحمت میخوانید، برای گیاه سایهپسند کافی است؛ اگر چشمهایتان فشار میآورد، گوشه برای گیاه هم تاریک است.
- لبهی سایه: دستتان را بالای جای گیاه نگه دارید. لبهی واضح سایه یعنی نور خوب است؛ لکهی مبهم یعنی نور کم است.
- فاصله از پنجره: نور با هر قدم دور شدن از شیشه کم میشود. جایی که دو سه متر از پنجره فاصله دارد، خیلی کمنورتر از لب پنجره است.
جهت پنجره هم مهم است. در تهران پنجرهی رو به جنوب بیشترین آفتاب را میگیرد و پنجرهی رو به شمال نور ملایم و یکنواخت دارد؛ گیاه سایهپسند کنار پنجرهی شمالی بیخطر سوختن برگ نور میگیرد. پردهی ضخیم، سقف بالکن و ساختمان بلند روبهرو هم نور را کم میکنند.
کدام گیاه نور کم را تحمل میکند و کمبود نور در آن چه شکلی است؟
زامیفولیا (Zamioculcas zamiifolia)
زامیفولیا در گوشهی کمنور هم میماند. نشانهی کمبود نور ساقههای تازهی دراز، باریک و رنگپریده است که به سمت پنجره خم میشوند. اگر مدتها ساقهی تازه نیاورد، یعنی نور برای رشد کافی نیست؛ لزوماً بیمار نیست.
سانسوریا (Sansevieria trifasciata)
سانسوریا زنده میماند، اما برگهایش باریکتر و نرمتر میشود و گاهی خم میشود. نوارها و حاشیهی روشن برگ کمرنگ میشود و به سبز یکدست میرسد. هر چند ماه یکبار چند هفته آن را نزدیک پنجره ببرید.
پتوس (Epipremnum aureum)
کمبود نور در پتوس از همه واضحتر است: فاصلهی بین برگها زیاد میشود، برگهای تازه کوچک میشوند و لکههای زرد یا سفید محو میشوند. ساقهی کشیده را از انتها هرس کنید و گلدان را به نور بهتری ببرید تا شاخههای تازه پرپشتتر شوند.
اسپاتیفیلوم (Spathiphyllum)
در نور کم برگهایش سبز تیره و سالم میماند، اما گل نمیدهد. اگر فقط برگهایش را میخواهید، نور کم کافی است؛ برای گل سفیدش نور روشنتر و غیرمستقیم لازم دارد.
آگلونمای سبز (Aglaonema)
آگلونمای سبز تیره از نور کم راضیتر است. رقمهای صورتی، قرمز و خالدار روشن در سایه رنگشان را از دست میدهند و سبز میشوند. رشدش در نور کم بسیار کند است، پس جای گیاه بزرگتر را از اول در نظر بگیرید.
نخل شامادورا (Chamaedorea elegans)
شامادورا در سایهی نسبی سالم میماند، اما برگهای تازهاش کم و ظریف میشود و گیاه کمپشتتر به نظر میرسد. آفتاب مستقیم برایش بدتر از سایه است.
اتاق بدون پنجره یا راهرو را چه کنیم؟
در اتاقی که اصلاً پنجره ندارد هیچ گیاه واقعی دوام نمیآورد. دو راه عملی هست. راه اول دو گلدان داشتن است: یکی در گوشهی تاریک و دیگری کنار پنجره، و هر هفته جایشان را عوض کنید. راه دوم چراغ رشد است؛ یک چراغ الایدی مخصوص گیاه، حدود هشت تا ده ساعت در روز روی تایمر، با رعایت فاصلهای که سازندهی چراغ توصیه میکند. لامپ معمولی اتاق معمولاً نور کافی به گیاه نمیرساند.
در نور کم آبدادن چه فرقی میکند؟
گیاه کمنور کمتر رشد میکند و آب کمتری مصرف میکند. خاک هم دیرتر خشک میشود، پس همان فاصلهی آبدادنی که کنار پنجرهی روشن درست بود، اینجا خاک را مدتها خیس نگه میدارد. چوب نازکی را تا ته خاک فرو کنید: اگر تمیز و خشک بیرون آمد، آب بدهید؛ اگر خاک نمدار به آن چسبیده بود، صبر کنید. کود هم کمتر لازم است، چون گیاه کند رشد میکند و کود اضافه فقط املاح را در خاک جمع میکند.
اگر برگهای پایین زرد شد و خاک هنوز خیس بود، مشکل آب است، نه کمبود غذا. بیشتر گیاههای سایهپسند را همین رطوبت زیاد از پا درمیآورد.
سؤالهای پرتکرار
گیاه نور کم را میشود کنار پنجرهی آفتابی گذاشت؟
میشود، به شرطی که آفتاب مستقیم بعدازظهر به برگها نخورد. سانسوریا آفتاب را قبول میکند، اما اسپاتیفیلوم و آگلونما در آفتاب مستقیم برگهای سوخته و لکهدار پیدا میکنند. پردهی توری همهی اینها را راحت میکند.
در زمستان هم گیاه همانقدر نور میخواهد؟
روزهای زمستان کوتاهتر است و نور ضعیفتر، پس گیاه سایهپسند را نزدیکتر به پنجره ببرید. در عوض آبدادن را کمتر کنید و از شوفاژ دورش نگه دارید؛ هوای سرد شیشه و ریشهی خیس با هم ترکیب بدیاند.
اگر گیاهم کشیده شده، دوباره جمع میشود؟
ساقهی کشیده کوتاه نمیشود. اگر نور بهتر شود، شاخهها و برگهای تازه جمعوجورتر درمیآیند. در پتوس میتوانید انتهای ساقه را ببرید تا از پایین شاخه بدهد.
نور لامپ خانه برای گیاه کافی است؟
نور لامپ معمولی برای غذاسازی گیاه ضعیف است و بیشتر گیاه را نگه میدارد تا رشد بدهد. اگر ناچارید گیاه را در جای بیپنجره نگه دارید، چراغ مخصوص رشد درستتر است.
گیاهی که برای نور کم میچینیم برای گربه و کودک بیخطر است؟
فقط شامادورا از این شش گیاه برای گربه و سگ سمی نیست. زامیفولیا، سانسوریا، پتوس، اسپاتیفیلوم و آگلونما با خوردن دهان و معده را میآزارند. اگر کودک یا حیوانی از آنها خورده، بیدرنگ با اورژانس ۱۱۵ یا دامپزشک تماس بگیرید و اسم گیاه را بگویید.

