اسپاتیفیلوم (Spathiphyllum) وقتی تشنه میشود برگ و ساقههایش را کاملاً میخواباند و چند ساعت بعد از آبیاری دوباره بلند میشود. گل نمیدهد چون معمولاً نورش کم است: این گیاه در سایه هم زنده میماند و برگ سبز میدهد، اما برای گلدهی نور روشن غیرمستقیم میخواهد.
این دو پرسش بیشتر وقتها به ریتم آب و نور برمیگردند. پایینتر هر کدام را جدا میبینیم، بههمراه قهوهای شدن نوک برگ، سمی بودن و تقسیم گیاه.
- نور: روشن و غیرمستقیم. در نور کم زنده میماند اما گل نمیدهد؛ آفتاب مستقیم ظهر برگش را میسوزاند.
- آبیاری: خاک کمی نمدار بماند. وقتی دو سه سانتیمتر بالای خاک خشک شد آب بدهید.
- دما: دمای معمول اتاق. از سرمای زیر حدود ۱۰ درجه و باد سرد پنجره آسیب میبیند.
- خاک و گلدان: خاک سبک و پرهوا با زهکشی خوب و گلدان سوراخدار.
- سمی بودن: برگ و گلش برای گربه و سگ کمی سمی است و خوردنش برای کودک هم مناسب نیست.
چرا اسپاتیفیلوم ناگهان میخوابد و بعد از آب بلند میشود؟
خوابیدن علامت تشنگی است. وقتی خاک خشک میشود، برگها فشار آبشان را از دست میدهند و آویزان میشوند. اگر آب بدهید و گیاه ظرف چند ساعت سر پا شود، آسیبی ندیده است. این رفتار مثل چراغ هشدار به کار میآید، مخصوصاً وقتی یادتان نیست آخرین بار کی آب دادهاید.
اما عادتش ندهید. هر بار که کاملاً بخوابد، نوک برگها بیشتر آسیب میبیند و برگهای پایینی زودتر زرد میشوند. بهتر است پیش از خوابیدن خاک را با انگشت بسنجید.
اگر گیاه خوابیده ولی خاک خیس است، علت چیز دیگری است:
- خاک خشک است: تشنگی. آنقدر آب بدهید که از ته گلدان بیرون بزند و بعد زیر گلدان را خالی کنید.
- خاک چند روز است خیس مانده: ریشه آسیب دیده. گیاه را بیرون بیاورید؛ ریشهی نرم و تیره پوسیده است. آن را ببرید و گیاه را در خاک تازه بکارید.
- خاک نمدار است و گیاه بعد از باز شدن پنجره یا کنار شوفاژ افتاده: باد سرد یا گرمای خشک. گلدان را از آن جا دور کنید.
نوک برگهایش چرا قهوهای میشود؟
سه دلیل رایج دارد و گاهی هر سه با هم هستند:
- هوای خشک: زمستان که شوفاژ روشن است، نوک برگها خشک و قهوهای میشود.
- املاح آب: آب شهر کمی نمک دارد و در خاک جمع میشود. اگر پوستهی سفید روی خاک یا لبهی گلدان دیده میشود، همین است.
- کود زیاد: ریشهی حساس این گیاه از کود غلیظ میسوزد و اثرش اول روی نوک برگها پیداست.
هر دو ماه یک بار خاک را بشویید: آب را آرام و فراوان از بالا بریزید تا یکی دو دقیقه از ته گلدان بیرون بزند. کود را نصف مقدار روی برچسب بدهید. نوک قهوهای را با قیچی تمیز و موازی شکل برگ ببرید و یک باریکهی نازک قهوهای باقی بگذارید تا به بافت زنده زخم تازه نخورد.
چرا گل نمیدهد و چه چیز کمک میکند؟
«گل» سفید اسپاتیفیلوم در واقع برگی تغییرشکلیافته است که دور یک خوشهی کوچک را گرفته. گلهای اصلی ریزند و روی همان میلهی میانی نشستهاند. ساختن این برگ سفید انرژی میخواهد و گیاهی که نور کم میگیرد آن را خرج نمیکند. دلیلهای معمول گل ندادن:
- نور کم: مهمترین دلیل. گیاه زنده است و برگهای تیرهی پرپشت میدهد، ولی انرژی کافی برای گل ندارد.
- کودِ پرنیتروژن: برگ بیشتر میشود و گل کمتر.
- گیاه جوان یا تازهجابهجا شده: بعد از تعویض گلدان یا تغییر جا ممکن است چند ماه گل ندهد.
برای تشویق گیاه، آن را کنار پنجرهای بگذارید که نور روشن میگیرد، اما آفتاب مستقیم به برگها نمیخورد؛ مثلاً پشت پردهی نازک. در بهار و تابستان ماهی یک بار کود رقیق بدهید و در زمستان قطع کنید. اسپاتیفیلوم بیشتر در فصل رشد گل میدهد و بعد از اصلاح نور باید چند ماه صبر کرد. اگر خانهتان نور اندکی دارد و گیاه دیگری هم میخواهید، فهرست گیاههای مناسب نور کم را ببینید.
گل پژمرده را چطور ببرم؟
وقتی برگ سفید سبز یا قهوهای شد و آویزان ماند، دمگلش را از پایین، همانجا که از میان برگها بیرون آمده، با قیچی تمیز ببرید. فقط سر گل را نبُرید، چون دمگل بیگل میماند و ظاهر گیاه را به هم میزند. برگهای پایینی که کاملاً زرد شدهاند را هم در سطح خاک بردارید.
برای کودک، حیوان خانگی و آلرژی خطری دارد؟
برگ و گل اسپاتیفیلوم بلورهای ریز اگزالات کلسیم دارند. جویدن آن دهان را میسوزاند، آب دهان را زیاد میکند و ممکن است استفراغ بیاورد. در فهرست گیاهان کمی سمی برای گربه و سگ هم آمده است. گلدان را بالاتر از دسترس بگذارید.
اگر کودک یا حیوان خانگیتان از گیاه خورده، بیدرنگ با اورژانس ۱۱۵ یا دامپزشک تماس بگیرید و تکهای از گیاه را همراه ببرید. منتظر بروز علائم نمانید.
گردهی میلهی میانی ممکن است در بعضی افراد آلرژیزا باشد. اگر آلرژی دارید، گل پژمرده را با دستکش ببرید و اگر علامتی پیدا کردید، با پزشک مشورت کنید. برای تصفیهی هوا هم نگهش ندارید؛ اثر یکی دو گلدان روی هوای خانه ناچیز است.
وقتی گیاه شلوغ شد، چطور و کی تقسیمش کنم؟
نشانهها: ریشه از سوراخهای گلدان بیرون میزند، چند پایهی چسبیده به هم رشد کرده، آب از خاک سریع رد میشود و گیاه از گلدان بالا آمده. مناسبترین فصل بهار است.
- گیاه را بیرون بیاورید و خاک اضافی را بتکانید.
- خوشهها را با دست از هم جدا کنید، طوری که هر خوشه چند برگ و ریشهی خودش را داشته باشد. اگر گره خورده بود، با چاقوی تمیز ببرید.
- هر خوشه را در گلدانی کمی بزرگتر از ریشهاش و با خاک تازه بکارید.
- آب بدهید و دو سه هفته دور از آفتاب نگه دارید.
اسپاتیفیلوم از تنگی نسبی گلدان ناراحت نمیشود، پس عجله لازم نیست.
سؤالهای پرتکرار
اسپاتیفیلوم در اتاق کمنور هم زنده میماند؟
بله، از گیاههایی است که نور کم را تحمل میکنند و برگهای سبز تیرهاش در سایه هم خوب میماند. فقط گل نمیدهد و رشدش کند میشود. اگر میخواهید گل بدهد، به جای روشنتری ببریدش.
گل سفیدش بعد از مدتی سبز میشود؛ عادی است؟
بله. برگ سفید با گذشت هفتهها کمکم سبز میشود و در آخر پژمرده میشود. وقتی آویزان ماند، دمگل را از پایه ببرید.
هر چند وقت یک بار کود بدهم؟
در بهار و تابستان ماهی یک بار با کود مخصوص گیاهان آپارتمانی و نصف دوز روی برچسب کافی است. در پاییز و زمستان کود را قطع کنید. به گیاه تشنه یا بیمار کود ندهید.
برگهای پایینی زرد میشوند. باید نگران باشم؟
اگر هر چند هفته یک برگ پایینی زرد میشود و گیاه برگ تازه میدهد، پیری طبیعی است. اگر چند برگ با هم زرد شدند و خاک خیس بود، آب زیاد و ریشه را بررسی کنید.

